Strona główna > felietonik > Czemu pundity are wrong?

Czemu pundity are wrong?

Na własne oczy i uszy widziało i słyszało się nieomal to jedynie, do czego już przywykliśmy przez ostatnie lata. Brunatne mundury na ulicach, pochody, okrzyki „Heil” – poza tym business as usual. W Kammerrgerich pruskim sądzie najwyższej instancji, gdzie wówczas pracowałem jako referendarz, rozporządzenia, wydawane przez pruskiego ministra spraw wewnętrznych, nic nie zmieniały w pracach wymiaru sprawiedliwość. Konstytucja, wedle wiadomości prasowych, może iść do diabła; natomiast każdy poszczególny paragraf kodeksu cywilnego był starannie analizowany, jak dawniej. (…)

Efekt wiedzy po fakcie (hindsight bias) już dawno został całkiem dobrze zanalizowany w psychologii społecznej. Kiedy wynik jakiegoś procesu społecznego jest już znany, zawsze panuje przekonanie, że od początku było wiadomo, jak to wszystko się skończy, i post factum odnajduje się mnóstwo oznak, które od dawna wskazywały na zbliżającą się katastrofę czy tragedię. Z tego powodu na przykład wszyscy świadkowie epoki opowiadają w przeprowadzanych z nimi wywiadach, że ich ociec lub dziadek natychmiast powiedzieli 30 stycznia: to oznacza wojnę! Systemowy błąd oglądu przeszłości pomaga w opowiedzeniu się po dalekowzrocznych i wiedzących, podczas gdy w rzeczywistości uczestniczy historycznego procesu transformacji nigdy nie wiedzą, dokąd on zmierza. (…) Nawet gdy zmianie ulegną jedna, dwie czy trzy płaszczyzny zróżnicowanej funkcjonalnie struktury społeczeństwa, zawsze jest jeszcze nieskończenie wiele innych, które pozostają dokładnie takie, jakie były od początku. Chleb nadal jest wypiekany przez piekarza, tramwaje jeżdżą po szynach, podczas studiów trzeba się uczyć, a chorą babcię należy otoczyć opieką.  (…)

Nawet jeśli reżim nazistowski zlikwidował wolność prasy, stosował cenzurę i w swojej nowoczesnej propagandzie massmedialnej stworzył sferę publiczną zgodną z wizją reżimu, która rzecz jasna nie pozostawała bez wpływu na poglądy jednostek, to jednak byłoby nieporozumieniem wychodzić z założenia, że tym samym całkowicie zlikwidowano pluralizm poglądów i możliwość dyskusji. „Z ponad dwóch dziesięcioleci badań nad dziejami społecznymi i mentalnością w okresie dyktatury nazistowskiej, nad „zdaniem narodu” z tamtego czasu, wiemy – jak pisze Peter Longerich – że ludność Rzeszy Niemieckiej w latach 1933-1945 nie żyła w stanie totalnej uniformizacji, lecz że istniał szeroki zakres niezadowolenia, odmiennych poglądów i zróżnicowanych sposobów postępowania. Jednakże cechą charakterystyczną społeczeństwa niemieckiego pod panowaniem reżimu nazistowskiego było to, że tego typu oznaki sprzeciwu ujawniały się przede wszystkim w sferze prywatnej albo co najwyżej na wpół publicznej…

Długo nie dostrzegano faktu – pisał Hans Dieter Schafer – że społeczny awans w Trzeciej Rzeszy dokonał się nie tylko symbolicznie. Brytyjski historyk Richard Grunberger stwierdził, że ogólny poziom migracji statusowej podczas sześciu pokojowych lat istnienia reżimy nazistowskiego był dwukrotnie wyższy niż w trakcie ostatnich sześciu lat Republiki Wiemarskiej; organizacje państwowo-biurokratyczne oraz zrzeszenia ze sfery prywatnej gospodarki wchłonęły milion przedstawicieli warstwy robotniczej. Masowe bezrobocie zostało zlikwidowane do 1938 roku, w 1939 z powodu dotkliwego braku siły roboczej zaangażowano 200 tysięcy robotników cudzoziemskich.

Sonke Neitzel, Haarald Welzer, Żołnierze. Protokoły walk, zabijania I umirania, wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2014 (i tam podane przypisy)

Z tego miejsca chciałbym pozdrowić tych wszystkich punditów, którzy wiedzą, gdzie podążamy i wiedzą, gdzie na pewno nie podążamy. Miłego dnia.

Reklamy
  1. 14/01/2017 o 4:26 pm

    Podzielam. Z drugiej strony: przygnębiać to ja się potrafię najlepiej sam.

  1. No trackbacks yet.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: